Amundsen: Roald Amundsen, wódka i podbój bieguna południowego.

0

Roald Amundsen (ur. 16 lipca 1872 r., zm. prawdopodobnie 18 czerwca 1928 r.) był legendarnym norweskim badaczem polarnym, którego nazwisko na zawsze zapisało się w historii eksploracji. Na [miesiąc 2024] roku miałby 152 lata. Jego życie, ukształtowane przez morskie tradycje rodziny i dziecięcą fascynację odkryciami, obfitowało w przełomowe osiągnięcia, w tym zdobycie Bieguna Południowego i udowodnienie pokonania Przejścia Północno-Zachodniego. Choć jego losy zakończyły się tragicznie podczas misji ratunkowej na Morzu Barentsa, dokonania Roalda Amundsena wciąż inspirują kolejne pokolenia.

Amundsen, znany na całym świecie jako zdobywca Bieguna Południowego i pierwszy człowiek, który udowodnił pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego, był postacią o niezwykłej determinacji i strategicznym umyśle. Jego historia to opowieść o odwadze, wytrwałości i nieustannym dążeniu do odkryć. Choć jego życie prywatne nie jest szeroko opisywane w dostępnych faktach, jego zawodowe dokonania i wpływ na historię eksploracji są niezaprzeczalne.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc 2024] roku miałby 152 lata.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie lub mężu.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Badacz polarny, odkrywca.
• Główne osiągnięcie: Zdobycie Bieguna Południowego (1911) i udowodnienie pokonania Przejścia Północno-Zachodniego (1903–1906).

Podstawowe informacje o Roaldzie Amundsenie

Roald Engelbregt Gravning Amundsen przyszedł na świat 16 lipca 1872 roku w Borge, malowniczej miejscowości w norweskim okręgu Østfold. Jego korzenie silnie związane były z morzem – rodzina Amundsenów od pokoleń zajmowała się żeglugą, co z pewnością zaszczepiło w młodym Roaldzie ducha przygody i zamiłowanie do podróży.

Roald Amundsen zaginął bez wieści w czerwcu 1928 roku, mając zaledwie 55 lat. Jego zaginięcie miało miejsce podczas niebezpiecznej misji ratunkowej na Morzu Barentsa, co stanowiło smutny koniec dla tak wybitnego człowieka. Jego śmierć była wielką stratą dla świata eksploracji.

Kluczowe osiągnięcia historyczne Roalda Amundsena stawiają go w panteonie największych odkrywców. Jest on przede wszystkim zapamiętany jako lider pierwszej ekspedycji, która dotarła do bieguna południowego w 1911 roku. Co więcej, jako pierwszy człowiek w historii udowodnił pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego, co miało miejsce w latach 1903–1906. Te wyczyny same w sobie zapewniły mu miejsce w historii.

Amundsen jest również uznawany za pierwszego badacza, którego obecność na obu biegunach Ziemi – zarówno północnym, jak i południowym – została w pełni zweryfikowana i potwierdzona. Osiągnięcie bieguna północnego miało miejsce 12 maja 1926 roku na pokładzie sterowca „Norge”, co stanowiło kolejny kamień milowy w jego eksploratorskiej karierze. Jego dokonania na obu krańcach świata podkreślają jego wyjątkowość i wszechstronność jako badacza.

Życie prywatne Roalda Amundsena

Relacja z matką i edukacja

Wczesne życie Roalda Amundsena było naznaczone silnymi wpływami rodzinnymi, szczególnie ze strony jego matki, Hanny Sahlqvist. Pragnęła ona dla swojego syna stabilnej przyszłości i gorąco naciskała, aby obrał ścieżkę kariery medycznej. Roald, z szacunku dla matki, dotrzymał jej obietnicy i rozpoczął studia medyczne na uniwersytecie. Jego edukacja medyczna trwała jednak tylko do momentu śmierci Hanny Sahlqvist, która nastąpiła, gdy Roald miał 21 lat. Bezpośrednio po tym tragicznym wydarzeniu porzucił naukę, decydując się na życie na morzu i realizację swoich prawdziwych pasji odkrywczych.

Inspiracje z dzieciństwa

Jednym z kluczowych momentów, które ukształtowały przyszłość Roalda Amundsena, była lektura w wieku zaledwie 15 lat. Przeczytał wówczas relacje Sir Johna Franklina z jego lądowych wypraw arktycznych. Ta lektura wywołała w nim tak głęboką fascynację, że sam Amundsen pisał później, iż to właśnie te opowieści ukształtowały cały kurs jego przyszłego życia. Inspiracja płynąca z historii wielkich podróżników stała się motorem napędowym jego własnych dążeń do eksploracji.

Znajomości z sąsiedztwa

Dorastając w dzielnicy Uranienborg, Roald Amundsen miał okazję nawiązać kontakty, które później okazały się mieć znaczenie dla świata odkryć. Był okazjonalnym towarzyszem zabaw Carstena Borchgrevinka, który z czasem sam stał się pionierem badań Antarktydy. Ta bliskość z osobami o podobnych zainteresowaniach pokazuje, że środowisko, w którym dorastał Roald, było przesiąknięte duchem odkryć i eksploracji, co z pewnością sprzyjało jego własnym aspiracjom.

Kariera i ekspedycje Roalda Amundsena

Kluczowe osiągnięcia Roalda Amundsena:

• Zdobycie bieguna południowego (1911)
• Pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego (1903–1906)
• Pierwszeństwo na obu biegunach (potwierdzone w 1926 roku)

Debiut w Antarktyce (1897–1899)

W wieku 25 lat Roald Amundsen rozpoczął swój pierwszy wielki krok w kierunku eksploracji polarnej, dołączając jako pierwszy oficer do Belgijskiej Wyprawy Antarktycznej. Pod dowództwem Adriena de Gerlache, na statku „Belgica”, ekspedycja ta przeszła do historii jako pierwsza, która zimowała w Antarktyce. Statek został uwięziony w lodzie, co zmusiło załogę do przetrwania surowych warunków arktycznych przez długi czas. To doświadczenie było kluczowe dla rozwoju umiejętności Amundsena w ekstremalnych warunkach.

Pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego (1903–1906)

Jednym z pierwszych spektakularnych sukcesów Roalda Amundsena było dowodzenie sześcioosobową załogą podczas wyprawy, która jako pierwsza udowodniła pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego. Podróż odbyła się na 45-tonowym kutrze rybackim „Gjøa”, wyposażonym w niewielki silnik naftowy o mocy 13 KM. Sukces Amundsena zawdzięczał on swojej innowacyjnej technice płynięcia blisko brzegu oraz wykorzystaniu statku o płytkim zanurzeniu, co pozwoliło mu na nawigację w trudnych, płytkich wodach. Ta wyprawa, trwająca od 1903 do 1906 roku, otworzyła nowy rozdział w historii żeglugi arktycznej, umożliwiając żeglugę przez cieśninę Beringa.

Zdobycie Bieguna Południowego (1911)

Najbardziej znanym osiągnięciem Roalda Amundsena jest zdobycie Bieguna Południowego. Po początkowych planach wyprawy na biegun północny, Amundsen podjął strategiczną decyzję o zmianie celu na południe. Wyruszył statkiem „Fram”, a 14 grudnia 1911 roku, wraz z czterema wiernymi towarzyszami – Bjaalandem, Hanssenem, Hassem i Wistingiem – dotarł do geograficznego bieguna południowego. Dokonał tego, wyprzedzając wyprawę kapitana Roberta F. Scotta o ponad miesiąc, co było triumfem logistyki i przygotowania. Sukces ten ugruntował jego legendę jako jednego z najwybitniejszych polarników w historii. Data ta, 14 grudnia 1911 roku, stanowi punkt zwrotny w historii eksploracji.

Wyprawa statkiem „Maud” (1918)

Po zdobyciu Bieguna Południowego, Amundsen nie spoczął na laurach. W 1918 roku podjął kolejną ambitną wyprawę, tym razem na statku „Maud”. Celem było dotarcie do bieguna północnego poprzez dryfowanie w lodzie Przejścia Północno-Wschodniego. Choć ta próba nie zakończyła się sukcesem w pierwotnie zamierzony sposób, stanowiła ona przełom w jego podejściu do eksploracji. Po tej wyprawie Amundsen zaczął planować przyszłe ekspedycje z wykorzystaniem coraz nowocześniejszych środków transportu, w tym wypraw lotniczych.

Lot nad Biegunem Północnym (1926)

Kolejnym znaczącym osiągnięciem Roalda Amundsena było pierwsze w pełni zweryfikowane przelot nad biegunem północnym. 12 maja 1926 roku, wraz z 15 innymi mężczyznami na pokładzie sterowca „Norge”, Amundsen dokonał tego historycznego wyczynu. Startując ze Spitsbergenu i lądując na Alasce, udowodnił możliwości nowej ery eksploracji. Ten sukces, osiągnięty w 1926 roku, podkreślił jego zdolność do adaptacji i wykorzystania najnowszych technologii w służbie odkryć. Jest to kluczowy moment, który potwierdził jego obecność na obu biegunach. Warto wspomnieć, że w wyprawie uczestniczyli również Umberto Nobile i Lincoln Ellsworth.

Nagrody i odznaczenia Roalda Amundsena

Roald Amundsen, za swoje pionierskie dokonania, został uhonorowany licznymi prestiżowymi nagrodami i odznaczeniami, które świadczą o jego niezwykłym wkładzie w eksplorację polarną.

Umiejętności i przygotowanie Roalda Amundsena

Nauka od Inuitów

Kluczowym elementem sukcesu Roalda Amundsena w ekstremalnych warunkach polarnych była jego zdolność do uczenia się od rdzennych mieszkańców Arktyki. Podczas dwóch zim spędzonych na Wyspie Króla Williama, w osadzie znanej dziś jako Gjoa Haven, Amundsen intensywnie uczył się od lokalnego ludu Netsilik Inuit. Nauczył się od nich fundamentalnych umiejętności przetrwania, takich jak efektywne używanie psów zaprzęgowych do transportu oraz noszenie odzieży wykonanej ze skór zwierzęcych zamiast tradycyjnych wełnianych ubrań. Te praktyczne umiejętności okazały się nieocenione i kluczowe dla powodzenia jego wyprawy na biegun południowy.

Mistrzostwo w narciarstwie i logistyce

Sukces wyprawy na biegun południowy w 1911 roku jest w dużej mierze przypisywany doskonałemu przygotowaniu i mistrzowskiej logistyce Roalda Amundsena. W szczególności, jego strategiczne wykorzystanie nart i psów zaprzęgowych okazało się decydujące. Psy nie tylko służyły do ciągnięcia sań z ekwipunkiem, ale w krytycznych momentach, gdy zapasy żywności się kończyły, stanowiły również cenne źródło świeżego mięsa, zarówno dla ludzi, jak i dla pozostałych zwierząt. Ta dbałość o każdy szczegół i innowacyjne podejście do przetrwania w warunkach polarnych wyróżniały go na tle innych eksploratorów, jak na przykład Scott.

Zdrowie i wyzwania Roalda Amundsena

Walka ze szkorbutem na „Belgice”

Podczas debiutanckiej wyprawy w Antarktyce na statku „Belgica”, załoga znalazła się w dramatycznej sytuacji, gdy statek został uwięziony w lodach. Okres zimowania w tych ekstremalnych warunkach wystawił zdrowie członków ekspedycji na ciężką próbę, a ryzyko śmierci z powodu szkorbutu było realne. Na szczęście, dzięki interwencji amerykańskiego lekarza Fredericka Cooka, który aktywnie polował na zwierzęta i karmił ludzi świeżym mięsem, w tym podrobami, załoga uniknęła najgorszego. Dostarczając niezbędną witaminę C, Cook uratował życie wielu ludzi, a doświadczenie to z pewnością wpłynęło na przyszłe przygotowania Amundsena do jego własnych wypraw.

Kontrowersje i skandale związane z Roaldem Amundsenem

Zmiana celu wyprawy w 1909 roku

Decyzja Roalda Amundsena o zmianie celu swojej wyprawy w 1909 roku wzbudziła pewne kontrowersje. Początkowo Amundsen zbierał fundusze na wyprawę mającą na celu zdobycie bieguna północnego. Jednakże, gdy dowiedział się, że amerykańscy badacze Frederick Cook i Robert Peary twierdzą, iż już go zdobyli, podjął potajemną decyzję o skierowaniu swoich wysiłków na południe. Ta dyskretna zmiana planów spotkała się z niezadowoleniem ze strony Roberta F. Scotta, który również przygotowywał się do wyprawy na biegun południowy, oraz norweskich darczyńców, którzy poczuli się wprowadzeni w błąd co do faktycznego celu ekspedycji. Jest to jeden z przykładów bezwzględności Amundsena w dążeniu do celu.

Konflikt w zespole

Nawet w obliczu wielkich sukcesów, Roald Amundsen nie unikał konfliktów w swoim zespole. Podczas pierwszej, nieudanej próby wyruszenia na biegun południowy we wrześniu 1911 roku, ekstremalne temperatury i trudności doprowadziły do poważnych kłótni wśród członków grupy. W efekcie tych napięć, Amundsen podjął decyzję o odsunięciu Hjalmara Johansena od głównego zespołu. Johansen został wysłany na mniej prestiżową misję do Ziemi Króla Edwarda VII, co świadczy o bezkompromisowości Amundsena w zarządzaniu swoimi wyprawami i dążeniu do osiągnięcia celu za wszelką cenę.

Ciekawostki i losy Roalda Amundsena

Telegraficzny komunikat do rywala

W drodze na południe, podczas postoju na Maderze, Roald Amundsen wysłał do swojego głównego rywala, Roberta Scotta, słynny, lakoniczny telegram. Brzmiał on: „Pozwalam sobie poinformować, że Fram udaje się do Antarktyki”. Ten krótki komunikat oficjalnie rozpoczął wyścig o Biegun Południowy, sygnalizując zmianę planów Amundsena i stawiając go w bezpośredniej konkurencji ze Scottem. Był to jeden z najbardziej pamiętnych momentów w historii eksploracji polarnej, pokazujący strategiczne podejście Amundsena.

Losy statku „Gjøa”

Statek „Gjøa”, na którym Roald Amundsen odniósł swój historyczny sukces w pokonaniu Przejścia Północno-Zachodniego, doczekał się godnego upamiętnienia. Po latach służby i podróży, statek powrócił do Norwegii dopiero w 1972 roku, po 45-dniowej podróży z San Francisco. Obecnie „Gjøa” znajduje się w specjalnym budynku przy Muzeum Fram w Oslo, gdzie można podziwiać ten historyczny żaglowiec, który odegrał kluczową rolę w historii eksploracji arktycznej. Jest on symbolem determinacji i innowacyjności Amundsena.

Zaginięcie podczas misji ratunkowej

Tragiczny koniec Roalda Amundsena nastąpił 18 czerwca 1928 roku. Zaginął on podczas lotu ratunkowego, którego celem była pomoc załodze włoskiego sterowca „Italia” dowodzonego przez Umberto Nobile. Pomimo szeroko zakrojonych poszukiwań prowadzonych przez wiele krajów, ciał Roalda Amundsena nigdy nie odnaleziono. Akcję poszukiwawczą oficjalnie przerwano we wrześniu tego samego roku. Jego zaginięcie podczas tak szlachetnej misji ratunkowej na Morzu Barentsa pozostaje jedną z największych zagadek historii eksploracji polarnej i smutnym zakończeniem życia tego wybitnego norweskiego badacza polarnego.

Warto wiedzieć: Roald Amundsen w wieku 15 lat przeczytał relacje Sir Johna Franklina z jego lądowych wypraw arktycznych, co ukształtowało jego przyszłe życie jako odkrywcy.

Warto wiedzieć: Statek „Gjøa”, na którym Amundsen pokonał Przejście Północno-Zachodnie, znajduje się obecnie w specjalnym budynku przy Muzeum Fram w Oslo.

Podsumowując, Roald Amundsen był postacią, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na historii eksploracji. Jego niezwykła odwaga, połączona z mistrzowskim przygotowaniem i strategicznym podejściem, pozwoliła mu na dokonanie przełomowych odkryć, takich jak zdobycie Bieguna Południowego i pokonanie Przejścia Północno-Zachodniego. Choć jego życie zakończyło się tragicznie podczas misji ratunkowej, dziedzictwo Amundsena jako jednego z najwybitniejszych badaczy polarnych pozostaje niezmienne.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Roald_Amundsen