Fitzgerald: Pisarz Epoki Jazzu – Francis Scott Fitzgerald

0

F. Scott Fitzgerald, właściwie Francis Scott Key Fitzgerald, to jeden z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowy przedstawiciel modernizmu. Autor ponadczasowego „Wielkiego Gatsby’ego”, znany jako kronikarz „Ery Jazzu”, uchwycił w swoich dziełach ducha dekadencji i ekstrawagancji lat 20. XX wieku. Mimo burzliwego życia naznaczonego alkoholizmem i trudnościami finansowymi, jego twórczość do dziś stanowi kluczowy element kanonu literatury amerykańskiej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 1940 roku miał 44 lata.
• Żona/Mąż: Zelda Sayre.
• Dzieci: Frances Scott Fitzgerald (Scottie).
• Zawód: Pisarz.
• Główne osiągnięcie: Autor powieści „Wielki Gatsby” i popularyzator terminu „Era Jazzu”.

Podstawowe informacje o F. Scott Fitzgeraldzie

Francis Scott Key Fitzgerald, znany powszechnie jako F. Scott Fitzgerald, urodził się jako Francis Scott Key Fitzgerald. Swoje imiona odziedziczył po dalekim kuzynie, Francisie Scott Keyu, autorze słów do amerykańskiego hymnu narodowego. Pisarz zmarł 21 grudnia 1940 roku w Los Angeles, mając zaledwie 44 lata. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci był nagły atak serca, który nastąpił w momencie, gdy Fitzgeraldowi udało się po latach walki osiągnąć trzeźwość. Choć studiował na Uniwersytecie Princeton, gdzie był rocznikiem 1913, nigdy nie uzyskał dyplomu, porzucając naukę w 1917 roku, aby zaciągnąć się do armii podczas I wojny światowej. Za życia pisarz cieszył się jedynie przejściowym sukcesem komercyjnym w latach 20. XX wieku. Obecnie, w 2026 roku, F. Scott Fitzgerald jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowego przedstawiciela modernizmu.

Rodzina i życie prywatne F. Scotta Fitzgeralda

Życie prywatne F. Scotta Fitzgeralda było naznaczone intensywnymi relacjami i trudnymi doświadczeniami. Wśród jego przodków znajdowała się kuzynka ojca w drugim pokoleniu, Mary Surratt, która została powieszona w 1865 roku za udział w spisku mającym na celu zabójstwo prezydenta Abrahama Lincolna. Pierwszą wielką miłością Scotta była Ginevra King, bogata debiutantka z Chicago, którą poznał podczas przerwy świątecznej na Princeton w wieku 16 lat. Ich kilkuletni romans zakończył się odrzuceniem przez jej rodzinę, której ojciec wyraził opinię, że „biedni chłopcy nie powinni myśleć o poślubianiu bogatych dziewcząt”.

Ważnym rozdziałem w życiu Fitzgeralda było małżeństwo z Zeldą Sayre, którą poznał w Alabamie podczas służby wojskowej. Zelda, córka sędziego i wnuczka konfederackiego senatora, początkowo odrzuciła jego oświadczyny z powodu braku perspektyw finansowych. Zgodziła się jednak na ślub w 1920 roku, gdy pierwsza powieść pisarza, „This Side of Paradise”, odniosła sukces. Owocem tego związku była jedyna córka pary, Frances Scott Fitzgerald, znana jako „Scottie”, urodzona w 1921 roku. Pod koniec życia, mieszkając w Hollywood, F. Scott Fitzgerald pozostawał w nieformalnym związku z felietonistką Sheilah Graham, która była jego towarzyszką aż do jego śmierci w 1940 roku.

Kariera literacka F. Scotta Fitzgeralda

Kariera literacka F. Scotta Fitzgeralda rozpoczęła się w 1920 roku publikacją powieści „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju). Dzieło to stało się kulturalną sensacją, przynosząc mu natychmiastową sławę i status rzecznika młodego pokolenia. Fitzgerald jest również autorem terminu „Jazz Age” (Era Jazzu), który spopularyzował poprzez swój zbiór opowiadań „Tales of the Jazz Age”. W swoich utworach opisywał ekstrawagancję i nadmiar lat 20. XX wieku, tworząc literacki fundament pod estetykę tej epoki. Jego trzecia powieść, „The Great Gatsby” (Wielki Gatsby) z 1925 roku, choć dziś uznawana za „Wielką Amerykańską Powieść”, w momencie premiery okazała się porażką komercyjną, sprzedając się w liczbie poniżej 23 000 egzemplarzy.

Aby utrzymać wystawny styl życia, F. Scott Fitzgerald pisał liczne opowiadania, publikując ich łącznie 164 w popularnych pismach, takich jak „The Saturday Evening Post”, „Collier’s Weekly” i „Esquire”. W okresie Wielkiego Kryzysu, gdy jego popularność spadła, pisarz przeniósł się do Hollywood, gdzie próbował swoich sił jako scenarzysta. Ta część jego kariery jest jednak uznawana za nieudaną. Jego niedokończona powieść „The Last Tycoon” została zredagowana i wydana w 1941 roku przez jego przyjaciela, krytyka literackiego Edmunda Wilsona.

Najważniejsze dzieła F. Scotta Fitzgeralda:

• „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju) – 1920
• „Tales of the Jazz Age” (Opowiadania Epoki Jazzu) – 1922
• „The Great Gatsby” (Wielki Gatsby) – 1925
• „Tender Is the Night” (Czuła jest noc) – 1934
• „The Last Tycoon” (Niedokończona, wydana pośmiertnie) – 1941

Służba wojskowa F. Scotta Fitzgeralda

F. Scott Fitzgerald zaciągnął się do armii w 1917 roku jako podporucznik (second lieutenant). Motywacją do tego kroku było odrzucenie przez jego pierwszą miłość, Ginevrę King. W stanie załamania Fitzgerald miał nadzieję, że zginie w walce na froncie zachodnim. Podczas szkolenia w Fort Leavenworth służył pod dowództwem kapitana Dwighta D. Eisenhowera, przyszłego prezydenta USA. Fitzgerald szczerze nie znosił Eisenhowera i buntował się przeciwko jego autorytetowi. Nigdy jednak nie wziął udziału w walkach; rozejm z Niemcami podpisano w listopadzie 1918 roku, tuż przed tym, jak jednostka Fitzgeralda miała zostać wysłana do Europy.

Muzyka i kultura w twórczości F. Scotta Fitzgeralda

Choć sam F. Scott Fitzgerald nie był muzykiem, jego twórczość jest nierozerwalnie związana z muzyką jazzową. Jego dzieła opisywały styl życia „flapperek” i złotej młodzieży, tworząc literacki fundament pod estetykę lat 20. XX wieku. Fitzgerald stał się opinią kronikarza epoki jazzu, a jego utwory odzwierciedlały zarówno błysk, jak i mrok tamtych czasów. Jego powieści i opowiadania doskonale oddawały ducha buntu młodego pokolenia amerykańskiego wobec rzeczywistości lat dwudziestych.

Zdrowie i problemy osobiste F. Scotta Fitzgeralda

Przez większość swojego dorosłego życia F. Scott Fitzgerald zmagał się z ciężką chorobą alkoholową. Ten nałóg negatywnie wpływał na jego finanse, zdrowie i relacje z wydawcami. Życie osobiste pisarza uległo znacznemu pogorszeniu, gdy u jego żony, Zeldy, zdiagnozowano schizofrenię. Zelda spędziła wiele lat w zakładach psychiatrycznych, a jej choroba zainspirowała Scotta do napisania powieści „Tender Is the Night” (Czuła jest noc), której jedną z najbardziej znanych bohaterek płci żeńskiej jest Nicole Diver.

Warto wiedzieć: Choroba żony, Zeldy, miała głęboki wpływ na twórczość Fitzgeralda, inspirując go do stworzenia jednej z jego najbardziej złożonych postaci kobiecych.

Majątek i finanse F. Scotta Fitzgeralda

W latach 20. XX wieku F. Scott Fitzgerald zarabiał fortunę. Jednak jego rozrzutny styl życia oraz wysokie koszty leczenia żony doprowadziły go do poważnych problemów finansowych podczas Wielkiego Kryzysu w latach 30. W rezultacie pisarz często popadał w długi, mimo swojego literackiego talentu i wcześniejszych sukcesów.

Ciekawostki z życia F. Scotta Fitzgeralda

Postać Daisy Buchanan z najsłynniejszej powieści Fitzgeralda, „Wielki Gatsby”, była wzorowana na jego pierwszej miłości, Ginevrze King. Podczas pobytu w Europie, Fitzgerald należał do społeczności ekspatriantów zwanej „Lost Generation” (Stracone Pokolenie), gdzie przyjaźnił się m.in. z Ernestem Hemingwayem. Już w wieku zaledwie 13 lat opublikował swoje pierwsze opowiadanie w gazecie szkolnej. Jego pierwszą, choć początkowo odrzuconą, wersję powieści pt. „The Romantic Egotist” napisał w zaledwie trzy miesiące, chcąc zdążyć przed wysłaniem na front wojenny.

Kluczowe fakty z życia F. Scotta Fitzgeralda:

• Pełne imię: Francis Scott Key Fitzgerald
• Data śmierci: 21 grudnia 1940 roku
• Wiek w chwili śmierci: 44 lata
• Wykształcenie: studia na Uniwersytecie Princeton (nieukończone)
• Małżeństwo: z Zeldą Sayre (od 1920 roku)
• Dziecko: Frances Scott Fitzgerald (Scottie), urodzona w 1921 roku
• Najważniejsze dzieło: „The Great Gatsby” (1925)
• Popularność: Czołowy przedstawiciel modernizmu, autor terminu „Era Jazzu”

Twórczość F. Scotta Fitzgeralda, mimo jego trudnych zmagań z życiem, pozostaje niezwykłym świadectwem epoki i ludzkich emocji. Jego dzieła przypominają o złożoności życia, pięknie i kruchości marzeń, a ich ponadczasowe przesłanie nadal rezonuje z czytelnikami na całym świecie, umacniając jego pozycję jako jednego z najważniejszych pisarzy amerykańskich.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/F._Scott_Fitzgerald