John Watts Young, urodzony 24 września 1930 roku w San Francisco, był jednym z najwybitniejszych amerykańskich astronautów. Na [wrzesień 2017] roku, wieku 87 lat, jego kariera w NASA, trwająca ponad cztery dekady, stanowiła najdłuższą w historii agencji. Young był dziewiątym człowiekiem, który postawił stopę na Księżycu, a także jedynym, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych NASA: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym. W chwili śmierci, 5 stycznia 2018 roku w Houston, jego życie, naznaczone zarówno trudnościami Wielkiego Kryzysu, jak i niezwykłymi osiągnięciami w służbie krajowi, stanowiło przykład niezwykłej odwagi i poświęcenia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 87 lat (w chwili śmierci)
- Żona/Mąż: Barbara Mary Ballard
- Dzieci: Sandy, John
- Zawód: Astronauta, pilot testowy, inżynier
- Główne osiągnięcie: Jedyny człowiek, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych NASA; dziewiąty człowiek na Księżycu.
John Young: Ikona ery kosmicznej
Dane biograficzne
John Watts Young urodził się 24 września 1930 roku w San Francisco. Swoje życie zakończył 5 stycznia 2018 roku w Houston, w wieku 87 lat. Jego niezwykła kariera, obejmująca zarówno służbę wojskową, jak i pionierskie loty kosmiczne, uczyniła go jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w historii amerykańskiej agencji kosmicznej NASA. John Young jest symbolem odwagi, determinacji i przełamywania granic ludzkich możliwości w eksploracji kosmosu. Jego dokonania zostały uhonorowane pochówkiem z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington.
Status bohatera narodowego
Status Johna Younga jako bohatera narodowego podkreśla jego wyjątkowe osiągnięcia i znaczący wkład w program kosmiczny Stanów Zjednoczonych. Jako dziewiąty człowiek, który stanął na powierzchni Księżyca, a także jedyny astronauta, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych, Young stał się ikoną amerykańskiej innowacyjności i dążenia do gwiazd. Jego pochówek na Narodowym Cmentarzu w Arlington jest symbolicznym wyrazem uznania dla jego służby i poświęcenia dla kraju.
Życie prywatne i wczesne lata
Dzieciństwo w cieniu Wielkiego Kryzysu
Dzieciństwo Johna Younga przypadło na trudne czasy Wielkiego Kryzysu, okres, który wywarł znaczący wpływ na jego rodzinę, zmuszając ich do wielokrotnych przeprowadzek w poszukiwaniu lepszych warunków życia. Te wczesne doświadczenia z pewnością kształtowały jego charakter, ucząc go wytrwałości i adaptacji w obliczu przeciwności losu.
Rodzinne tragedie i opieka
W wieku pięciu lat John Young przeżył rodzinną tragedię, gdy u jego matki zdiagnozowano schizofrenię. Choroba ta spowodowała jej stałe umieszczenie w szpitalu stanowym, co stanowiło ogromny cios dla młodego chłopca i jego rodziny. W czasie II wojny światowej, po ataku na Pearl Harbor, ojciec Younga wstąpił do marynarki wojennej, pozostawiając Johna i jego brata pod opieką gospodyni domowej. Te wydarzenia z pewnością wpłynęły na jego wczesne życie i poczucie odpowiedzialności.
Edukacja i przynależność do stowarzyszeń
Podczas studiów na Georgia Institute of Technology, John Young aktywnie uczestniczył w życiu akademickim, należąc do elitarnego ANAK Society. To stowarzyszenie, znane z promowania przywództwa i rozwoju studentów, było miejscem, gdzie młody Young mógł rozwijać swoje umiejętności i nawiązywać cenne kontakty, które z pewnością przydały mu się w dalszej karierze.
Służba w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych
Doświadczenia wojenne w Korei
Przed rozpoczęciem swojej legendarnej kariery w NASA, John Young zdobył cenne doświadczenie wojskowe. Podczas wojny w Korei służył na niszczycielu USS Laws jako oficer artylerii. Jego działania operacyjne na Morzu Japońskim stanowiły ważny etap jego rozwoju jako oficera i dowódcy.
Kariera pilota testowego
Po służbie w Korei, Young skierował swoje kroki w stronę lotnictwa, stając się pilotem testowym w Naval Air Test Center. Tam, w ramach swojej pracy, współpracował z Jamesem Lovellem, przyszłym astronautą Apollo 13. Ich wspólnym zadaniem było testowanie systemów uzbrojenia nowoczesnych myśliwców F-4 Phantom II, co wymagało niezwykłej odwagi i precyzji.
Rekordy lotnicze
Jako pilot testowy, John Young wielokrotnie udowadniał swoje wyjątkowe umiejętności. W 1962 roku ustanowił dwa światowe rekordy czasu wznoszenia na myśliwcu F-4 Phantom II. Jego osiągnięcie polegało na osiągnięciu wysokości 25 000 metrów w zaledwie 227,6 sekundy. Rekordy te świadczą o jego mistrzostwie w pilotażu i determinacji w przesuwaniu granic możliwości technicznych maszyn.
Emerytura w Marynarce Wojennej
Po latach oddanej służby w lotnictwie morskim, John Young przeszedł na emeryturę z Marynarki Wojennej we wrześniu 1976 roku. Osiągnął wówczas stopień komandora (captain), co było zwieńczeniem jego wojskowej kariery, przygotowując go jednocześnie na kolejne, kosmiczne wyzwania.
Kariera w NASA – od Gemini do promu kosmicznego
Wybór do programu kosmicznego
W 1962 roku John Young został wybrany do NASA jako członek drugiej grupy astronautów (NASA Astronaut Group 2). Ten wybór otworzył mu drzwi do najbardziej ambitnego programu eksploracji kosmosu w historii, stawiając go w gronie elity amerykańskich odkrywców.
Misja Gemini 3: Pierwsze manewry orbitalne
W marcu 1965 roku John Young wziął udział w swojej pierwszej misji kosmicznej – Gemini 3. Wspólnie z Gusem Grissomem, przeprowadził przełomowe testy manewrowania statkiem kosmicznym na orbicie. Te manewry były kluczowe dla rozwoju przyszłych misji, pokazując możliwość precyzyjnego sterowania pojazdem w przestrzeni kosmicznej.
Misja Gemini 10: Rekord wysokości
Jako dowódca misji Gemini 10 w 1966 roku, John Young ustanowił ówczesny rekord wysokości lotu załogowego, osiągając imponującą odległość 763 kilometrów od powierzchni Ziemi. Lot ten stanowił kolejny krok w zrozumieniu możliwości ludzkich podróży w kosmos.
Misja Apollo 10: Samotne orbitowanie Księżyca
W 1969 roku, podczas misji Apollo 10, John Young dokonał kolejnego historycznego wyczynu, stając się pierwszym człowiekiem, który samotnie orbitował wokół Księżyca. Był to kluczowy etap przygotowań do lądowania na Srebrnym Globie, pozwalający na dokładne zbadanie orbity i terenu.
Misja Apollo 16: Lądowanie na Księżycu
Dowództwo i pobyt na powierzchni Księżyca
Kwiecień 1972 roku przyniósł Johnowi Youngowi spełnienie marzeń wielu pokoleń – dowodził misją Apollo 16, która zakończyła się jego lądowaniem na powierzchni Księżyca. Przez trzy dni, wraz z Charlesem Duke’em, eksplorował rejon Wyżyny Kartezjusza, stając się dziewiątym człowiekiem, który postawił stopę na Srebrnym Globie.
Zbieranie próbek i eksploracja
Podczas pobytu na Księżycu, John Young i Charles Duke zgromadzili 95 kilogramów cennych próbek skał, które dostarczyły naukowcom bezcennych informacji o geologii i historii Księżyca. Dodatkowo, astronauta przejechał ponad 26 kilometrów pojazdem LRV (Lunar Roving Vehicle), co pozwoliło na szerszą eksplorację terenu i zwiększenie zasięgu badań.
Historyczny pierwszy lot promu kosmicznego Columbia (STS-1)
W 1981 roku John Young dowodził historycznym, pierwszym lotem promu kosmicznego Columbia (STS-1). Było to przedsięwzięcie uznawane za niezwykle ryzykowne, wymagające od załogi i inżynierów najwyższego poziomu profesjonalizmu i odwagi. Misja ta otworzyła nowy rozdział w historii podróży kosmicznych, wprowadzając erę wielokrotnego użytku statków kosmicznych.
Rola szefa Biura Astronautów
Oprócz swoich imponujących lotów kosmicznych, John Young pełnił również kluczową funkcję szefa Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office) w latach 1974–1987. Na tym stanowisku miał znaczący wpływ na kształtowanie przyszłości programu kosmicznego NASA, kierując zespołem astronautów i przyczyniając się do planowania kolejnych misji.
Osiągnięcia i nagrody Johna Younga
Kluczowe osiągnięcia w przestrzeni kosmicznej
John Young zapisał się w historii jako jeden z najbardziej doświadczonych astronautów NASA. Jego osiągnięcia obejmują łącznie 34 dni, 19 godzin i 39 minut spędzonych w przestrzeni kosmicznej. W trakcie swojej kariery wykonał trzy spacery kosmiczne (EVA), które trwały łącznie ponad 20 godzin, co świadczy o jego zdolności do pracy w ekstremalnych warunkach pozaziemskich.
Nagrody i wyróżnienia
Za swoje wybitne zasługi dla programu kosmicznego i kraju, John Young został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami. Do najważniejszych zalicza się:
- Kongresowy Kosmiczny Medal Honoru (Congressional Space Medal of Honor)
Rekordy czasu spędzonego w kosmosie
Łączny czas spędzony przez Johna Younga w przestrzeni kosmicznej wynosił imponujące 34 dni, 19 godzin i 39 minut. Ten wynik świadczy o jego niezwykłej wytrzymałości i zaangażowaniu w eksplorację kosmosu, czyniąc go jednym z najbardziej doświadczonych astronautów w historii.
Liczba i czas spacerów kosmicznych
John Young brał udział w trzech spacerach kosmicznych (EVA), które łącznie trwały ponad 20 godzin. Te wyjścia w otwartą przestrzeń kosmiczną były kluczowe dla wykonywania zadań podczas misji, od napraw po zbieranie próbek, i wymagały od niego niezwykłej odwagi oraz precyzji.
Misje kosmiczne Johna Younga
John Young brał udział w szeregu przełomowych misji kosmicznych, które stanowiły kamienie milowe w historii eksploracji kosmosu:
| Misja | Rok | Rola |
|---|---|---|
| Gemini 3 | 1965 | Pilot |
| Gemini 10 | 1966 | Dowódca |
| Apollo 10 | 1969 | Pilot modułu dowodzenia |
| Apollo 16 | 1972 | Dowódca |
| STS-1 | 1981 | Dowódca |
Kontrowersje i incydenty w karierze
Incydent z kanapką podczas misji Gemini 3
Jednym z bardziej znanych incydentów z udziałem Johna Younga była sytuacja podczas misji Gemini 3 w marcu 1965 roku. Young, wraz z Gusem Grissomem, przemycił na pokład kanapkę z peklowaną wołowiną (corned beef sandwich). Ten nieplanowany posiłek wywołał istny skandal polityczny.
Konsekwencje polityczne i przesłuchania
Incydent z kanapką doprowadził do przesłuchań przed komisją Kongresu USA. Astronautów oskarżono o złamanie procedur bezpieczeństwa żywności i naruszenie protokołu. Choć sama kanapka była jedynie symbolicznym gestem, wywołała poważne konsekwencje polityczne i dyskusję na temat zasad panujących w programie kosmicznym.
Incydenty podczas lądowania Gemini 3
Podczas lądowania misji Gemini 3, astronauci doświadczyli nieprzyjemnego zdarzenia. Gwałtowne szarpnięcie kapsuły rzuciło ich na przednią szybę, co doprowadziło do uszkodzenia wizjerów w ich hełmach. Był to jeden z przykładów niebezpieczeństw, z jakimi musieli mierzyć się pierwsi astronauci.
Podrażnienie oczu podczas misji Gemini 10
W trakcie misji Gemini 10, John Young i jego kolega Michael Collins doświadczyli silnego podrażnienia oczu. Przyczyną był związek przeciwmgielny stosowany w hełmach, który w kontakcie z oczami spowodował dyskomfort. Incydent ten podkreślał konieczność ciągłego doskonalenia sprzętu i procedur bezpieczeństwa.
Ciekawostki z życia Johna Younga
Rejsy szkoleniowe na USS Missouri
Jeszcze przed wstąpieniem do NASA, podczas studiów, John Young brał udział w rejsach szkoleniowych na pokładzie pancernika USS Missouri. Co ciekawe, towarzyszył mu wówczas Thomas Stafford, z którym w przyszłości miał jeszcze niejednokrotnie współpracować w ramach programu kosmicznego.
Unikalny udział w programach Apollo i promów kosmicznych
John Young stanowił wyjątkową postać w historii NASA, będąc jednym z zaledwie dwóch ludzi, którzy brali udział zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych. Ta wszechstronność i zdolność do adaptacji do różnych technologii kosmicznych świadczą o jego wyjątkowych umiejętnościach i zaangażowaniu.
Warto wiedzieć: John Young jest jedynym astronautą, który pilotował i dowodził czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym (Space Shuttle).
Najdłuższa kariera astronauty w NASA
Oficjalnie John Young przeszedł na emeryturę z NASA 31 grudnia 2004 roku. Tym samym zakończył swoją karierę astronauty, która trwała ponad cztery dekady, co w tamtym czasie stanowiło najdłuższą aktywną karierę astronauty w historii agencji. Jego zaangażowanie i ciągła obecność w programie kosmicznym przez tak długi okres są bezprecedensowe.
John Young, dziewiąty człowiek na Księżycu i pionier w pilotowaniu czterech klas statków kosmicznych, pozostaje inspiracją dla przyszłych pokoleń odkrywców. Jego życie, naznaczone determinacją i osiągnięciami, stanowi dowód na nieograniczone możliwości człowieka w dążeniu do gwiazd.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy John Young spacerował po księżycu?
Tak, John Young spacerował po księżycu. Był dowódcą misji Apollo 16 i jako dziewiąty człowiek w historii postawił stopę na powierzchni Księżyca.
Na cześć kogo nazwano John Young Parkway?
John Young Parkway nazwano na cześć astronauta Johna Younga. Jest to ważna arteria komunikacyjna w hrabstwie Orange na Florydzie, w pobliżu Kennedy Space Center.
Ile razy John Young był w kosmosie?
John Young był w kosmosie sześć razy. Odbył sześć misji kosmicznych, w tym loty na Księżyc w ramach programów Gemini, Apollo i Space Shuttle.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Young_(astronaut)
