Toulouse-Lautrec: Malarz Paryża, ojciec współczesnego plakatu

0

Henri de Toulouse-Lautrec, urodzony 24 listopada 1864 roku, a zmarły 9 września 1901 roku, był jednym z najwybitniejszych francuskich malarzy postimpresjonistycznych, którego twórczość stanowiła barwne i wnikliwe świadectwo życia nocnego Paryża przełomu XIX i XX wieku. Znany przede wszystkim jako autor ikonicznych plakatów dla kabaretu Moulin Rouge, uwieczniał na nich takie gwiazdy jak La Goulue czy Jane Avril, stając się tym samym kronikarzem paryskiej Belle Époque. Jego życie, choć krótkie, było intensywnym poszukiwaniem piękna i prawdy w otaczającym świecie, a jego dziedzictwo artystyczne na stałe wpisało się w historię sztuki światowej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na wrzesień 1901 roku miał 36 lat.
• Żona/Mąż: Brak danych o żonie/mężu.
• Dzieci: Brak danych o dzieciach.
• Zawód: Malarz, grafik, plakacista.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ikonicznych plakatów dla kabaretu Moulin Rouge i uchwycenie ducha paryskiego życia nocnego.

Henri de Toulouse-Lautrec: Życie i twórczość

Kim był Henri de Toulouse-Lautrec?

Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa, powszechnie znany jako Henri de Toulouse-Lautrec, był francuskim malarzem i grafikiem, którego nazwisko stało się synonimem paryskiej Belle Époque. Urodził się 24 listopada 1864 roku w Albi, w południowej Francji. Jego arystokratyczne pochodzenie, wywodzące się z linii hrabiów Tuluzy i wicehrabiów Montfa, stanowiło ciekawy kontrast z jego późniejszym życiem i fascynacją światem kabaretów oraz domów publicznych. Lautrec jest klasyfikowany jako czołowy malarz postimpresjonistyczny, a jego prace silnie wiążą się również z ruchem Art Nouveau. Tragicznie zmarł 9 września 1901 roku, w wieku zaledwie 36 lat, z powodu powikłań alkoholizmu i syfilisu.

Młodość i edukacja

Henri urodził się jako pierworodny syn hrabiego Alphonse’a de Toulouse-Lautrec Montfa oraz Adèle Zoë Tapié de Celeyran. Jego rodzina należała do wysokiej arystokracji. Niestety, wczesne lata jego życia naznaczyła tragedia rodzinna – śmierć drugiego dziecka doprowadziła do separacji rodziców, po której młody Henri trafił pod opiekę niani. W 1885 roku nawiązał bliską relację z Suzanne Valadon, artystką, której ambicje wspierał. Para prawdopodobnie była kochankami, a ich burzliwy związek zakończył się w 1888 roku próbą samobójczą Valadon. Matka artysty, Adèle de, odegrała kluczową rolę w jego karierze, wykorzystując wpływy rodzinne, aby zapewnić mu miejsce w prestiżowym studiu Léona Bonnata w Paryżu. Od 1882 roku Henri kształcił się w stolicy Francji, najpierw u Bonnata, a następnie w studio Fernanda Cormona, gdzie poznał takich artystów jak Émile Bernard i Vincent van Gogh.

Kariera artystyczna i współpraca z Moulin Rouge

Prawdziwy rozkwit kariery Henriego de Toulouse-Lautrec przypadł na okres po otwarciu słynnego kabaretu Moulin Rouge w 1889 roku. Artysta otrzymał od właścicieli zlecenie na stworzenie serii plakatów reklamowych. W przeciwieństwie do wielu innych artystów, którzy gardzili pracą komercyjną, Lautrec chętnie ją przyjął. Przyniosło mu to nie tylko własne dochody, ale także stałe miejsce przy stoliku w kabarecie, gdzie mógł obserwować i dokumentować życie jego bywalców. Jego plakaty, charakteryzujące się wyrazistą kreską i płaską plamą barwną, stały się ikonami epoki i wywarły wielki wpływ na rozwój nowoczesnego plakatu. Artysta uwieczniał na swoich dziełach sztuki gwiazdy paryskiego życia nocnego, w tym piosenkarkę Yvette Guilbert, tancerkę Louise Weber, znaną jako La Goulue, oraz Jane Avril. Jego twórczość jako plakacista była przełomowa.

W połowie lat 90. XIX wieku Toulouse-Lautrec regularnie publikował swoje ilustracje w popularnym magazynie satyrycznym „Le Rire”, ukazując swoje mistrzostwo w sztuce rysunku i karykatury. Jego prace docierały również do szerszej publiczności podczas wystaw międzynarodowych. W 1888 roku belgijski krytyk Octave Maus zaprosił go do wystawienia jedenastu prac na prestiżowej wystawie „Vingt” (Dwudziestu) w Brukseli. Wśród jego najbardziej znanych dzieł z tego okresu znajdują się obrazy takie jak „La Blanchisseuse” (Praczka), który w 2005 roku osiągnął rekordową cenę 22,4 miliona dolarów amerykańskich na aukcji w Christie’s, czy portrety artystów z Montmartre. Jego prace można dziś podziwiać w renomowanych instytucjach takich jak Musée d’Orsay, Art Institute of Chicago czy Metropolitan Museum of Art.

Chronologia kariery i ważnych wydarzeń

Zdrowie i osobiste wyzwania

Życie Henriego de Toulouse-Lautrec było naznaczone poważnymi problemami zdrowotnymi, których źródła tkwiły już w jego dzieciństwie. Rodzice artysty, będący ciotecznym rodzeństwem, przyczynili się do jego wrodzonych wad genetycznych wynikających z chowu wsobnego. W wieku 13 lat Henri złamał prawą kość udową, a rok później lewą. Z powodu rzadkiej choroby genetycznej kości nie zrosły się prawidłowo, co doprowadziło do zahamowania wzrostu jego nóg. Ostatecznie osiągnął wzrost zaledwie 1,52 metra, zachowując tułów dorosłego mężczyzny. Choroba ta, prawdopodobnie piknodysostoza, jest dziś potocznie nazywana zespołem Toulouse-Lautreca. Problemy te wpływały na jego poruszanie się, co skutkowało koniecznością używania laski, w której Henri ukrywał zapas alkoholu.

W późniejszych latach jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu. W marcu 1901 roku doznał udaru, który sparaliżował go od pasa w dół. Kolejny udar, w sierpniu tego samego roku, doprowadził do hemiplegii, czyli porażenia połowicznego. Niestety, jego życie naznaczone było również uzależnieniem od alkoholu. Przypisuje mu się stworzenie koktajlu „Earthquake” (Tremblement de Terre), składającego się w połowie z absyntu i w połowie z koniaku. Z powodu wycieńczenia organizmu alkoholizmem, w lutym 1899 roku rodzina umieściła go na trzy miesiące w sanatorium Folie Saint-James. Nawet w izolacji nie przestał tworzyć, rysując wówczas serię 39 portretów cyrkowych.

Warto wiedzieć: Choroba, na którą cierpiał Henri, to prawdopodobnie piknodysostoza, znana dziś jako zespół Toulouse-Lautreca.

Kontrowersje i życie towarzyskie

Henri de Toulouse-Lautrec znany był ze swojej fascynacji światem, który dla wielu był tabu. Czuł silną więź z prostytutkami, twierdząc, że przy nich nie czuje się oceniany przez pryzmat swojej niepełnosprawności. Często mieszkał w domach publicznych, tworząc setki rysunków i obrazów dokumentujących codzienne życie tych kobiet. Jego prace z tego okresu, takie jak te przedstawiające tancerki z Moulin Rouge jak La Goulue czy tancerkę baletu klasycznego Marcelle Lender, ukazywały intymność i emocje ludzi z marginesu społecznego. W 1890 roku, broniąc honoru Vincenta van Gogha, Henri wyzwał na pojedynek artystę Henry’ego de Groux, który skrytykował prace holenderskiego mistrza.

Jego życie towarzyskie było barwne i pełne wyzwań. Przyjaźnił się m.in. z Oscarem Wilde’em, którego głośno bronił podczas procesu pisarza, a nawet namalował jego portret w roku rozprawy. Jego zainteresowanie końmi, pielęgnowane od dzieciństwa dzięki lekcjom u René Princeteau, zaowocowało licznymi dziełami o tematyce cyrkowej i jeździeckiej.

Hobby i pasje kulinarne

Choć znany przede wszystkim jako malarz, Henri de Toulouse-Lautrec miał również inne pasje. Zanim zdobył sławę artystyczną, w rodzinie nazywano go „Henrim kucharzem”. Był bowiem wybitnym smakoszem i koneserem kuchni. Regularnie organizował przyjęcia, podczas których samodzielnie projektował menu, kupował składniki i przygotowywał potrawy. Jedno z jego najsłynniejszych przyjęć odbyło się w lutym 1895 roku u Natansonów, gdzie dla 300 gości serwował około 2000 koktajli jako jedyny barman i szef kuchni. Po jego śmierci przyjaciel Maurice Joyant opublikował zbiór jego przepisów w książce „La Cuisine de Monsieur Momo, Célibataire” (1930). Książka ta zawiera 150 przepisów, w tym jego popisowe danie – sałatkę katalońską.

Dziedzictwo i wpływ

Henri de Toulouse-Lautrec, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jego prace, pełne ekspresji i wnikliwej obserwacji ludzkich zachowań, na stałe wpisały się w historię sztuki. Określany jako przedstawiciel postimpresjonizmu, wywarł wielki wpływ na rozwój nowoczesnego plakatu i ilustracji. Jego spojrzenie na paryskie życie nocne, kabarety, teatry i ulice Montmartre, uchwycone w charakterystycznym stylu, nadal fascynuje i inspiruje. Jego dzieła, takie jak te przedstawiające Aristide Bruant czy tancerkę Valentin le Désossé, są świadectwem jego unikalnego talentu i wrażliwości. Pseudonim „Tréclau”, będący slangowym odwróceniem jego nazwiska, jedynie dodawał aury tajemniczości jego postaci. Jego życie, choć naznaczone chorobą i uzależnieniem, było intensywnym poszukiwaniem piękna i prawdy w otaczającym świecie. Zmarł w wieku 36 lat, pozostawiając po sobie niezapomniane obrazy i plakaty.

Podsumowując, Henri de Toulouse-Lautrec poprzez swoje prace ukazywał piękno i złożoność życia, nawet w jego najbardziej niekonwencjonalnych przejawach, pozostając wiernym sobie mimo licznych przeciwności losu. Jego artystyczny dorobek stanowi nieocenione świadectwo epoki i głębokiego zrozumienia ludzkiej natury.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Henri_de_Toulouse-Lautrec